Risico’s bij beleggen

Beleggen brengt risico’s met zich mee. Zonder risico geen rendement. Door risico te accepteren, kunt u mogelijk meer rendement behalen dan met sparen. Maar welke beleggingsrisico’s zijn er precies? We zetten de risico’s bij beleggen voor u op een rij.

Belangrijke manieren om risico’s te beperken zijn: langetermijnbeleggen, goede spreiding en periodiek inleggen. Lees ook ons artikel over veilig beleggen.

Wij bespreken de volgende risico’s bij beleggen:

Koersrisico: als beleggingen minder waard worden

Renterisico: als de marktrente stijgt

Inflatierisico: als geld minder waard wordt

Kredietrisico: als de partij waarin u belegt niet betaalt

Liquiditeitsrisico: als verkopen lastig is

Valutarisico: als u belegt in vreemde valuta

Securities lending: het risico van het uitlenen van effecten

Risico’s bij beleggen met een hefboom: CFD’s

Vergelijk de aanbieders – ook op risico!

Bij Finner vergelijkt u eenvoudig alle vermogensbeheerders en brokers. Niet alleen op rendementen, maar ook op risico’s in goede en slechte jaren en op beleggingsbeleid. Liever persoonlijk advies? Wij helpen u graag met een onafhankelijk advies op maat.

Koersrisico: als beleggingen minder waard worden

Koersrisico is een van de meest voorkomende risico’s bij beleggen. Het betekent dat uw beleggingen in waarde kunnen dalen. Denk aan beurscorrecties zoals in 2008, 2011 of 2018. Een correctie van 10 tot 20% komt regelmatig voor, maar tijdens een crisis kan het verlies hoger oplopen. Tijdens de kredietcrisis verloor de AEX meer dan 50%.

Hoe kan ik mijn koersrisico beperken?

• Beleg voor de lange termijn (10-15 jaar). Tijd dempt schommelingen en vergroot de kans dat beleggen een succes wordt. Koersen kunnen fluctueren, maar beleggen levert op lange termijn een sterk positief rendement op.
• Kies een portefeuille die bij u past. Uw risicoprofiel bepaalt welke beleggingen het beste bij u en uw beleggingsdoel passen. 
• Houd vast aan uw strategie. Verkopen in paniek op een dieptepunt is het slechtste wat u kunt doen. Markten veren altijd wel weer op. Bijkopen is vaak een beter idee. 
• Periodiek beleggen helpt ook om risico’s te spreiden. U bent dan minder afhankelijk van de koersen van één moment. 

Renterisico: als de marktrente stijgt

Renterisico betekent dat de waarde van beleggingen, zoals obligaties, daalt bij een rentestijging. Een stijgende rente kan tot minder consumptie leiden en hogere rentelasten bij een onderneming. Dit zet ook bedrijfswinsten onder druk en beïnvloedt de waarde van aandelen en fondsen negatief.

Rentegevoeligheid van obligaties

Bij een obligatie ontvangt u een vaste rente. De rentevergoeding staat (meestal) vast en is gerelateerd aan de marktrente op het moment van uitgifte. De marktrente kan veranderen in de loop van de tijd en dat heeft effect op de koers van een obligatie. Als de marktrente stijgt, wordt uw obligatie met een vaste rentevergoeding minder aantrekkelijk en daalt de koers. Uw effectief rendement hangt af van de prijs die u betaalt voor de obligatie.

Wat kan ik doen om het renterisico te beperken?

Bij stijgende rente hebben langlopende obligaties (met name staatsobligaties) het vaak het zwaarst te verduren. In eerste instantie zal een hogere rente leiden tot dalende obligatiekoersen, maar alle leningen die daarna worden uitgegeven zullen juist een hogere rente hebben.

• Kies daarom voor spreiding en verschillende looptijden.
• Periodiek beleggen helpt om koers- en renterisico’s te dempen.
• Vraag uw vermogensbeheerder naar het renterisicobeleid.

Meer weten? Lees ook ons artikel over obligaties kopen.

Inflatierisico: als geld minder waard wordt

Inflatierisico betekent dat de waarde van uw beleggingen of vermogen in de praktijk minder wordt door prijsstijgingen. Met andere woorden: u kunt in de toekomst minder kopen voor hetzelfde bedrag. Dit risico speelt vooral bij sparen of bij obligaties met een vaste rente, omdat de opbrengst dan niet meegroeit met de inflatie.

Hoe bescherm ik mij tegen inflatie?

Door uw portefeuille deels te richten op inflatiebescherming, verkleint u de kans dat uw koopkracht langzaam wordt uitgehold.

• Zet daarom beleggen in als inflatiebescherming. Op de lange termijn is het rendement van beleggen gemiddeld veel hoger dan de inflatie. 
• Spreid over beleggingen die bescherming bieden tegen inflatie, zoals vastgoedfondsen, goud en geïndexeerde obligaties.
• Beleg voor de lange termijn.

Kredietrisico: als de partij waarin u belegt niet betaalt

Kredietrisico is het risico dat de partij waarin u belegt, zoals een bedrijf of staat, niet aan zijn betalingsverplichtingen voldoet. En dat leidt tot verlies van rente of inleg. Dit is een van de belangrijkste risico’s bij beleggen in obligaties.

Voorbeelden: in maart 2020 kon Libanon zijn buitenlandse schulden niet meer afbetalen als gevolg van een financiële crisis te midden van een economische depressie. Rusland ging in juni 2022 technisch failliet nadat het niet langer in staat was zijn verplichtingen in vreemde valuta na te komen. De wanbetaling van Rusland was het gevolg van de economische sancties vanwege de invasie in Oekraïne (bron: Investopedia)

Kredietbeoordeling

Kredietbeoordelaars zoals Moody’s of S&P schatten het risico op wanbetaling in. Aan de hand van scenario’s en risicomodellen maken zij een inschatting hoe groot de kans is dat schulden (rente en aflossing) niet terugbetaald worden. Zij geven dan een bepaald kredietoordeel – of credit rating – aan een obligatielening. De kredietbeoordeling van een onafhankelijke instantie geeft aan hoe betrouwbaar een partij is om geld aan uit te lenen. Hoe hoger het kredietrisico, des te hoger is de rente op de obligatie.

De VEB geeft een overzicht van de kredietratings. Maar zo’n kredietoordeel zegt ook niet alles. Ook instellingen met hoge ratings kunnen in problemen komen (zoals Lehman Brothers in 2008).

Wat kan ik doen om het kredietrisico te beperken?

Spreiden blijft belangrijkste tip om risico te beperken. Als u te eenzijdig belegt, voelt u de gevolgen direct als er iets met die onderneming of sector gebeurt.

• Spreid over sectoren, regio’s, ratings en looptijden.
• Gebruik fondsen of indextrackers om meer spreiding te realiseren.

Liquiditeitsrisico: als verkopen lastig is

Liquiditeitsrisico is een minder bekend, maar een serieus risico bij beleggen. Het betekent dat u beleggingen moeilijk kunt verkopen, of tegen een ongunstige prijs. Als het lastiger is om in- of uit te stappen, leidt dat tot een groter verschil tussen aankoop- en verkoopprijs. U kunt dus niet vrij over uw inleg beschikken of u krijgt een slechtere prijs voor uw beleggingen als u ze verkoopt.

Wanneer speelt liquiditeitsrisico?

Of beursgenoteerde effecten (o.a. aandelen, obligaties en indextrackers) makkelijk te verhandelen zijn kan een grote invloed hebben op het uiteindelijke rendement. Hoe kleiner een fonds of de belegging en hoe minder vaak erin gehandeld wordt, des te groter het liquiditeitsrisico.

• Het liquiditeitsrisico is groter bij small cap-aandelen of fondsen met een laag handelsvolume.
• Bij niet-beursgenoteerde producten, zoals beleggen in vastgoed of private equity. 
• Bij onverwachte gebeurtenissen (zoals Brexit in 2016), kunnen fondsen tijdelijk op slot gaan.

Het liquiditeitsrisico speelt op als veel beleggers tegelijk willen uitstappen. Een recent voorbeeld zijn de certificaten van Triodos. Tijdens de coronacrisis in 2020 werd de handel erin plots stopgezet en het duurde tot 2023 voordat de handel weer openging.

Hoe bescherm ik mij tegen het liquiditeitsrisico?

Voordat u geld steekt in moeilijk te verkopen beleggingen moet u zich afvragen of u dirt risico kunt opvangen. Hebt u financieel de ruimte om te wachten met de verkoop als een bvelegging op slot gaat? Verder moet u er altijd voor zorgen dat u weet waar u in belegt en wat de belangrijkste risico’s zijn.

• Check vooraf hoe vaak u kunt uitstappen (dagelijks, maandelijks).
• Gebruik minder liquide beleggingen alleen voor lange termijn.
• Spreid uw portefeuille met liquide beleggingen.
• Vraag uw vermogensbeheerder naar de liquiditeit van de portefeuille.

Valutarisico: als u belegt in vreemde valuta

Valutarisico treedt op als u belegt in effecten buiten de eurozone. Wisselkoersveranderingen beïnvloeden uw rendement positief of negatief. Als de koers van buitenlandse valuta daalt ten opzichte van de euro, dan heeft dit een negatieve invloed op de waarde van uw beleggingen in die andere valuta.

• Direct valutarisico: bij beleggingen die in andere valuta zijn genoteerd, zoals dollar, yen of Brits pond. Bijvoorbeeld, uw belegging in de S&P 500 stijgt 10%, maar de dollar daalt in dezelfde tijd 8% ten opzichte van de euro. Dan maakt u maar 2% rendement in plaats van 10%.
• Indirect valutarisico: bij ETF’s of fondsen die noteren in euro, maar die zelf beleggen in buitenlandse beleggingen in andere valuta. De wisselkoers is dan verrekend in het fonds en heeft op die manier impact op het rendement (tenzij het valutarisico is afgedekt).

Hoe beperk ik het valutarisico?

Het is mogelijk om het valutarisico af te dekken, ook wel hedgen genoemd. Dit verlaagt het valutarisico, maar daar zitten kosten aan en die gaan ten koste van het rendement (bron: VEB).

• Overweeg valuta-hedged fondsen, deze dekken wisselkoersen af.
• Maar let op de kosten van hedging.
• Spreid wereldwijd en beleg voor de lange termijn.

Securities lending: het risico van het uitlenen van effecten

Bij sommige brokers en ETF-aanbieders kunnen uw effecten tijdelijk worden uitgeleend aan een belegger of beleggingsonderneming. Dit heet securities lending. Zij ontvangen daarvoor een vergoeding, maar u loopt mogelijk risico als de tegenpartij failliet gaat. Het risico hangt af van de inlenende en uitlenende partij, en de kwaliteit van het onderpand.

Hoe werkt securities lending?

Uw effecten worden tijdelijk het juridisch eigendom van de lener. De lener geeft hiervoor een onderpand aan de uitlenende partij. U blijft economisch eigenaar en houdt recht op dividend. Uiteindelijk krijgt u uw effecten weer terug, maar bij wanbetaling wordt het onderpand verkocht en van de opbrengst nieuwe effecten teruggekocht.

Waar komt dit voor?

Er is een aantal Nederlandse brokers die effecten uitlenen. Ook binnen ETF’s worden uw effecten soms uitgeleend. Enkele voorbeelden:

• Brokers zoals DEGIRO, LYNX, Saxo Bank.
• ETF-aanbieders zoals iShares, Vanguard.

Wat kan ik doen tegen securities lending?

Als belegger doet u er goed aan u te verdiepen in de vraag of uw beleggingen uitgeleend worden en wat de risico’s en mogelijke opbrengsten zijn.

• Check of securities lending standaard is ingeschakeld, zoals bij DEGIROen LYNX.
• Als u dit wilt, check of u deelt in de opbrengsten.
• Of informeer bij uw aanbieder hoe u securities lending kunt uitsluiten.

Risico’s bij beleggen met een hefboom: CFD’s

CFD’s (Contracts for Difference) zijn risicovolle producten met een hefboomwerking. Hiermee speculeert u op koersbewegingen zonder de aandelen of onderliggende waarde echt te bezitten. Vanwege de hefboom kunnen kleine koersveranderingen grote verliezen veroorzaken.

Een hefboom houdt in dat u slechts een klein deel van de totale positie inlegt. De hefboom vergroot de potentiële winsten, maar koersdalingen brengen ook een hogere mate van verlies met zich mee. De hefboom kan dus twee kanten opslaan. Daarom verlangt de broker een marge (of margin) als onderpand. De margin is een bedrag dat u moet reserveren als borg, om de positie open te mogen houden bij verlies.

Hoe bescherm ik mij tegen beleggen met een hefboom?

Beleggen met een hefboom is erg risicovol. Daarom zijn deze risicovolle producten niet geschikt voor beginners. Beleg alleen als u het risico begrijpt en als u het risico kunt dragen. Doe het alleen met geld dat u ook kunt missen.

Risico’s van CFD’s

Bij onlinebroker Plus500 lijdt ongeveer 80% van de particuliere beleggers verlies op de handel in CFD’s, bij IG is dat 74% en bij Lynx 64%. Niet voor niets dat deze producten in de VS verboden zijn.

1. De aanbieder verdient aan uw verlies – de aanbieder is doorgaans tegenpartij, het winst- en verliesmodel is tegengesteld.
2. Ondoorzichtige prijzen en spreads – CFD’s worden vaak verhandeld op eigen platformen, prijzen worden niet centraal bijgehouden en de aanbieder stelt zelf prijzen en spreads vast.
3. U loopt tegenpartijrisico bij faillissement – als de aanbieder zijn verplichtingen niet nakomt loopt u het risico uw belegging te verliezen.
4. De hefboom vergroot het risico – de hoge potentiële winsten kunnen evengoed omslaan in grote verliezen en er zijn producten met extreme hefbomen. Op last van de ESMA mogen beleggers nu niet méér verliezen dan hun inleg.
5. Niet onder AFM-toezicht – Veel CFD-aanbieders zijn gevestigd in het buitenland (buitenlandse brokers) en hebben geen AFM-vergunning. De AFM heeft wel beperkingen opgelegd aan de verkoop van CFD’s.
6. Hoge financieringskosten – CFD’s werken met geleend geld en hiervoor betaalt u financieringskosten, die worden afgetrokken van de margin (borg).
7. Extra kosten bij inactiviteit en valutaomwisseling – sommige aanbieders brengen kosten in rekening als een belegger gedurende langere tijd niet handelt.

Hoe bescherm ik mij tegen CFD’s?

Finner raadt CFD’s af voor particuliere beleggers. Wilt u toch handelen in deze risicovolle producten? Doe het alleen met een klein deel van uw vermogen, dat u kunt missen.

Ook de ESMA waarschuwt uitdrukkelijk voor beleggen in CFD’s. Ze zijn uitsluitend geschikt zijn voor professionele beleggers of zeer ervaren particuliere beleggers die het product begrijpen. 

En als u twijfelt over uw huidige aanpak

Een goede vermogensbeheerder brengt niet alleen uw doelen in kaart, maar ook de risico’s die daarbij horen. Hij volgt een strategie die aansluit bij uw persoonlijke situatie. Via Finner vindt u eenvoudig de partij die het beste bij u past. In uw persoonlijke vergelijkingsrapport analyseren wij de verschillende beheerders op rendement, kosten én risico, zodat u met vertrouwen kunt kiezen voor de aanbieder die aansluit bij uw situatie en het risico dat u wilt lopen met uw geld.